In de oorlogsjaren 1940-1945 veranderde er veel voor Jan en Katy: een eerste baan, een huis, trouwen, het eerste kind…
Hieronder de belevenissen van Jan en Katy in die tijd, tegelijk met (op de witte achtergrond) de oorlogssituatie van dat moment.
|
Jan de Groot woont op kamers in Utrecht. Hij zit in de laatste fase van de studie geneeskunde en is lid van de studentenvereniging SSR. In januari heeft hij zich verloofd met een meisje uit Amersfoort. Vader en moeder de Groot wonen in Arnhem. Jan is enig kind. |
In Nederland is alles pais en vree maar in het buitenland heerst onrust: Duitsland heeft Polen bezet, Engeland en Frankrijk hebben Duitsland de oorlog verklaard, Duitsland valt Denemarken binnen, de Engelse koopvaardijvloot wordt bewapend. |
Katy van den Burg studeert in Utrecht, ze is eerstejaars geneeskunde. Ze reist dagelijks op en neer tussen Utrecht en het ouderlijk huis in Amersfoort. Ze is lid van de studentenvereniging SSR waar ze Jan de Groot leerde kennen. |
|
|
Jan, thuis in Arnhem, ziet op 10 mei rond het middaguur eindeloze Duitse gemotoriseerde kolonnes ordelijk door de stad trekken, richting het westen. Arnhem wordt zonder slag of stoot bezet door zich correct gedragende Duitsers. Thuis, in de Izaäk Evertslaan wordt Oberzahlmeister-Oberleutnant Krüger ingekwartierd. Hij vroeg de weg naar het Willemsplein. Jan heeft hem er keurig heengebracht, lopend. |
Op 10 mei, om 4 uur in de ochtend, vallen de Duitsers Nederland op diverse plaatsen binnen. Bommenwerpers bestoken militaire vliegvelden en kazernes rondom Den Haag, waar de regering zetelt. De Grebbelinie ter verdediging van de randstad houdt geen stand en valt op 13 mei. Op 14 mei wordt Rotterdam gebombardeerd om Nederland tot overgave te dwingen. Nederland capituleert op 15 mei. |
Voor de Amersfoorters begint de oorlog direct serieus. De stad zou in het schootsveld kunnen komen te liggen en alle inwoners moeten evacueren. Katy komt met haar familie in Bergen (N-Holland) terecht. Na een aantal dagen, direct na de overgave, kunnen ze allemaal weer naar huis. Op zaterdag 18 mei komt de familie Van den Burg weer thuis in Amersfoort. |
|
Jan studeert ‘gewoon’ verder: in juni 1941 doet hij z’n artsexamen. Nu eerst een baan, dan een huis en dan pas trouwen, in die volgorde. Om te beginnen neemt hij de huisartsenpraktijk waar van oom Pé, vervolgens een praktijk in Wezep. Dan een vaste baan (!) bij de GGD in Voorburg. Op kamers, zonder Katy. Maar toen hoorde hij dat Hoogovens een ‘betrouwbare’ (i.e. niet deutschfreundliche) assistent zocht voor de bedrijfsarts aldaar. Ondanks de proefperiode van 2 maanden maken Jan en Katy direct trouwplannen en gaan op huizenjacht. Het is eind 1942.
|
Het dagelijks leven lijkt zijn vooroorlogse loop weer te nemen. Maar om Nederlanders goed te kunnen beheersen, voeren de Duitsers in april 1941 persoonsbewijzen in. Ook voor Jan en Katy. |
Katy breekt haar studie geneeskunde af en doet een jaar vormingsklas om het huishouden te leren. Daarna praktijkoefening in het huis van oom Pé, waar Jan de dokterspraktijk waarneemt - het verloofde stel krijgt wèl een oudtante als chaperonne mee! |
|
In Januari 1943 is alles geregeld: Jan heeft een vaste baan als arts en een huis in de Duinvlietstraat in Velsen-Noord. Ondanks de goederenschaarste weten vader en moeder Van den Burg een volledige woninginrichting bij elkaar te harken voor het aanstaande paar. |
|
En ondanks alle schaarste was het trouwfeest groots en uitgebreid, met een diner van vooroorlogse kwaliteit. |
|
Het jonge stel woont in een Sperrgebiet: beschietingen, luchtaanvallen en een avondklok. Katy was toen al een paar maanden zwanger.
|
De Duitsers willen artsen onderbrengen in een Artsenkamer om grip te krijgen op de beroepsgroep. Artsen verzetten zich tegen deze inlijving in nazistische organisaties. In januari 1943 kondigt Hitler de algemene Arbeitseinsatz af. Alle middelen worden ingezet om de oorlog te winnen en in maart 1943 wordt een ultieme poging gedaan om de artsen in de Artsenkamer te krijgen. Massaal geven artsen hun beroep op. Door deze actie herzien de Duitsers al snel hun Artsenkamer. |
|
|
Op 11 mei wordt Jan Pieter geboren. |
|
6 juni 1944 D-day. De geallieerden landen op de kusten van Normandië. Razendsnel rukken de geallieerde legers op. Parijs (augustus) en Brussel (begin september) vallen. Direct doorstoten naar het Ruhrgebied en naar Berlijn of toch eerst de havenstad Antwerpen ontsluiten? De Geallieerden proberen in Arnhem een bruggenhoofd te realiseren (half september). De slag om Arnhem wordt jammerlijk verloren. Nederland boven de grote rivieren blijft voorlopig bezet gebied. |
|
Om aan voedsel te komen had je distributiebonnen nodig. Katy kon daarmee voor haar gezin 4 (!) kleine porties ‘stamppot’ krijgen. Volstrekt onvoldoende. Jan trekt in januari met fiets en handkar naar Venhuizen voor voedsel. En ze aten tulpenbollen, volgens recept klaargemaakt. Vader en moeder De Groot en tante Jo zitten nog steeds in Ede, op hun evacuatieadres. Ondanks het nijpend tekort aan voedsel krijgen zij de uitnodiging om naar het westen te komen, zo gauw het kan. Eind maart 1945 vertrekken ze uit Ede, deels mee met een vrachtauto, deels lopend. Vader en moeder gaan naar Jan en Katy in Beverwijk, tante Jo gaat naar haar zus in Haarlem.
|
Het is duidelijk: Duitsland verliest de oorlog. Maar lokaal, in de bezette gebieden verzetten Duitse troepen zich nog hardnekkig terwijl de toestand van de bevolking steeds benarder wordt. Er is een schrijnende tekort aan voedsel, vooral in de steden. |
|
|
terug naarstartpagina |


